Dziurka od klucza na Awentynie to jedno z tych magicznych miejsc w Rzymie, które dodają Wiecznemu Miastu uroku i sympatii.
Podobno nieładnie podglądać przez dziurkę od klucza, ale tym razem obejdzie się bez ewentualnych wyrzutów sumienia… Co tam jest? Zaskakujący widok…
Menu strony
Wzgórze Awentyn – atrakcje
Posłuchajcie rady rzymianina – Awentyn trzeba odwiedzić, koniec i kropka. To taka wioska w mieście, z ogrodami: różanym i pomarańczowym, z romantycznym tarasem widokowym w Parku Savellich, z bazyliką wczesnochrześcijańską św. Sabiny i siedzibą Rycerzy Maltańskich. No i na samym końcu wisienka na torcie – najbardziej znana dziurka od klucza na świecie…
Od której strony rozpoczniecie zwiedzanie Awentynu, będzie dobrze, ale ja radzę wam rozpocząć wędrówkę od łagodnej strony wzgórza, od Cyrku Wielkiego, i zakończyć ją w dzielnicy Testaccio lub przy Piramidzie Gajusa Cestiusza.
Plac Cavalieri di Malta – wojskowe miejsce
Plac Rycerzy Maltańskich, otoczony zielenią cyprysów i murem ozdobionym obeliskami i trofeami wojskowymi, został zaprojektowany w 1765 r. przez Jana Baptystę Piranesiego – znanego artysty okresu neoklasycyzmu. Tchnie tu duch militaryzmu i wojskowego drylu, bo plac znajduje się przed główną siedzibą przeora Zakonu Rycerzy Maltańskich.
Dziurka od klucza
Po prawej stronie placu, w murze separującym plac od ogrodu zakonnego, znajduje się okazała brama ze słynną dziurką od klucza. Patrząc przez nią można zobaczyć, jak w przybliżającej wszystko lunecie, wspaniały widok na kopułę bazyliki św. Piotra w Watykanie.
Widok jest naprawdę ekscytujący zarówno w dzień, jak i w nocy, i nieoczekiwany dla tych, którzy nie znali wcześniej tego miejsca. Jest tylko jeden problem – coraz więcej turystów tu przychodzi, więc czasem tworzą się długie kolejki…
To, co czyni to miejsce naprawdę unikalnym, to fakt, że jest to jedyny punkt na świecie, z którego jednym spojrzeniem można objąć trzy suwerenne państwa naraz: ogród, z którego patrzymy, należy do Zakonu Maltańskiego (eksterytorialnego od 1869 r.), przestrzeń wokół to Włochy, a cel spojrzenia – kopuła bazyliki św. Piotra – to już Watykan.
Efekt optyczny, dzięki któremu kopuła wydaje się bliższa niż jest w rzeczywistości, nie jest przypadkiem, lecz precyzyjnie zaprojektowaną iluzją „a cannocchiale” (na kształt lunety): żywopłoty wawrzynu tworzą zielony tunel prowadzący wzrok prosto na cel. Historycy sztuki spierają się jednak, komu przypisać autorstwo tego pomysłu – część źródeł wskazuje na kardynała Benedetto Pamphilja, który pod koniec XVII w. kazał obsadzić alejkę cyprysami otwierającymi widok na kopułę, podczas gdy dopiero w 1765 r. Giovanni Battista Piranesi, słynny wenecki architekt i rytownik, zastąpił drzewa żywopłotem, dopracowując efekt i projektując całą dzisiejszą piazzetta dei Cavalieri di Malta – jego jedyne w pełni zrealizowane dzieło architektoniczne obok pobliskiego kościoła Santa Maria del Priorato. Rzadko się to podkreśla, ale to dobra lekcja pokory: nawet najsłynniejsze „genialne pomysły” bywają wynikiem stopniowej ewolucji, a nie olśnienia jednego twórcy.
Piranesi wpisał w cały kompleks – plac, mur z obeliskami i trofeami wojskowymi, ogrody – bogatą symbolikę nawiązującą do historii Kawalerów Maltańskich i dawnego rytuału Armilustrium: odprawianej na Awentynie w październiku ceremonii oczyszczenia broni rzymskich legionistów po zakończeniu sezonu kampanii wojennych. Krąży też romantyczna legenda, jakoby całe wzgórze miało być w symbolicznym zamyśle Piranesiego jednym wielkim okrętem templariuszy, gotowym w każdej chwili odpłynąć do Ziemi Świętej – malownicza opowieść, choć trudna do zweryfikowania źródłowo poza sferą lokalnej anegdoty.
Bazylika św. Sabiny (Santa Sabina)
Bazylika św. Sabiny – jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych kościołów Rzymu. Wzniesiono ją w V wieku n.e. ku czci męczennicy Sabiny, na jej domniemanym domu. Jeśli chcecie poczuć ducha dawnego chrześcijaństwa, to jest to doskonałe miejsce by tego ducha zasmakować. Prostota i rozmach, przestrzeń i światło z nieba, klasyczne rzymskie proporcje połączone z ewangelicznym ubóstwem. Od XIII wieku bazylika i klasztor do niej przylegający są główną siedzibą na świecie zakonu dominikanów.
Adres: Piazza Pietro d’Illiria, 1
Czynna każdego dnia w godz. 8.15-18.00.
Wstęp wolny
Ogród pomarańczowy
Dawna twierdza rodu Savellich (Rocca Savella) przekształcona w sad pomarańczowy ze wspaniałym tarasem widokowym na Rzym. Ulubione miejsce wielu rzymian na relaks i ważne słowa…
Czynny od 07:30 do zachodu słońca.
Wstęp wolny
Ogród różany
Na dawnym cmentarzu żydowskim rosną róże z całego świata… ponad 1100 gatunków!
Okazały jest też widok na Palatyn i Cyrk Wielki…
Ogród jest czynny od końca kwietnia do połowy czerwca oraz w październiku… zwykle…
Wstęp wolny
Najczęstsze pytania (FAQ)
Dlaczego z dziurki od klucza widać aż trzy państwa?
Bo trzy różne suwerenności nakładają się dokładnie na tej linii wzroku: ogrody Villa del Priorato di Malta mają status eksterytorialny Zakonu Maltańskiego od 1869 r., otaczająca przestrzeń to Włochy, a kopuła na horyzoncie należy już do Watykanu. To ewenement w skali świata – nie ma drugiego miejsca, gdzie trzy państwa dałoby się objąć jednym spojrzeniem przez dziurkę od klucza.
Czy to naprawdę Piranesi wymyślił ten słynny efekt optyczny?
Niekoniecznie od zera. Część historyków przypisuje pierwszy pomysł kardynałowi Benedetto Pamphiljowi, który już pod koniec XVII w. obsadził alejkę cyprysami otwierającymi widok na kopułę. Piranesi w 1765 r. udoskonalił efekt, zastępując drzewa żywopłotem z wawrzynu i projektując całą dzisiejszą piazzetta – ale nie był pierwszym, który wpadł na ten pomysł.
Czy oprócz samej dziurki warto zwiedzić resztę placu Kawalerów Maltańskich?
Zdecydowanie tak. Cały plac to jedyne w pełni zrealizowane dzieło architektoniczne Piranesiego, pełne symboliki nawiązującej do historii Zakonu i antycznego rytuału Armilustrium. Warto połączyć wizytę z pobliskim Ogrodem Pomarańczowym i bazyliką św. Sabiny – to kwestia dosłownie kilku minut spaceru.
Chcecie zobaczyć dziurkę od klucza bez czekania w kolejce i usłyszeć więcej o symbolice Piranesiego na Awentynie? Zarezerwujcie wycieczkę z licencjonowanym przewodnikiem – Awentyn świetnie łączy się ze spacerem po Testaccio i Piramidzie Cestiusza.
Zobacz jeszcze: Piramida Gajusa Cestiusza – Folklorystyczne Testaccio – Cmentarz Niekatolicki – Nasz kanał YouTube