Miliony pielgrzymów z całego świata odwiedzają Bazylikę Świętego Piotra, by pomodlić się przy grobie Jana Pawła II. Papież pochowany jest w Kaplicy Świętego Sebastiana – jednym z najbardziej prestiżowych miejsc całej Bazyliki. A jednak wielu Polaków pyta: „Dlaczego tam? Czy to naprawdę godne miejsce?” Odpowiedź jest jednoznaczna: bardziej prestiżowego miejsca pochówku w bazylice po prostu nie ma.
Śmierć, beatyfikacja i kanonizacja Jana Pawła II – daty, które warto znać
Karol Wojtyła – Jan Paweł II – zmarł 2 kwietnia 2005 roku o godzinie 21:37 w Pałacu Apostolskim w Watykanie. Po trzech dniach wystawienia ciała w Bazylice Świętego Piotra (kiedy w długich kolejkach czekały setki tysięcy wiernych), 8 kwietnia 2005 roku odbyło się pogrzeb. Trumnę złożono w Grotach Watykańskich – podziemiach Bazyliki, gdzie spoczywają papieże od wieków.
Sześć lat później nastąpiło wydarzenie bez precedensu w najnowszej historii Kościoła: 1 maja 2011 roku papież Benedykt XVI beatyfikował Jana Pawła II. Ceremonia zgromadziła na Placu Świętego Piotra ponad milion wiernych – był to jeden z największych tłumów w dziejach Watykanu. Tego samego dnia trumna z doczesnymi szczątkami papieża została przeniesiona z Grot Watykańskich do Kaplicy Świętego Sebastiana w głównej nawie Bazyliki.
Kolejny krok nastąpił 27 kwietnia 2014 roku, gdy papież Franciszek – w wyjątkowej ceremonii razem z papieżem seniorem Benedyktem XVI – kanonizował Jana Pawła II, ogłaszając go świętym. Tego dnia kanonizowany został jednocześnie Jan XXIII. Plac Świętego Piotra i przyległe ulice wypełniło ponad 800 tysięcy pielgrzymów.
Dlaczego najpierw Groty, a potem Kaplica? Tradycja, którą warto znać
Gromadzimy się przy urnie lub grobie bliskiej osoby – ale Kościół ma w tej kwestii własną, bogatą tradycję. Gdy papież umiera, jego szczątki spoczywają w Grotach Watykańskich – krypcie pod główną nawą Bazyliki Świętego Piotra. To miejsce głęboko intymne, ciche, zarezerwowane niejako dla samych papieży i Boga. Dostęp dla wiernych jest ograniczony i odbywa się w skupieniu.
Kiedy jednak Kościół beatyfikuje papieża – uznaje go za błogosławionego – dokonuje się rytualne przeniesienie relikwii do głównej świątyni. Nie jest to kwestia przypadku ani decyzja administracyjna. To głęboko zakorzeniony w tradycji katolickiej gest teologiczny: ciało sługi Bożego, który osiągnął chwałę niebios, ma być dostępne dla wiernych, ma być otoczone czcią, przed nim mają się gromadzić pielgrzymi. Przeniesienie z krypty do kaplicy oznacza wyniesienie – nie w ludzkim, ale w eklezjalnym sensie tego słowa.
Tak właśnie stało się z Janem Pawłem II. Beatyfikacja w 2011 roku oznaczała przeniesienie jego doczesnych szczątków z podziemi do jednej z kaplic głównej nawy – i to nie byle której.
Kaplica Świętego Sebastiana – miejsce o wyjątkowym prestiżu
Wielu polskich turystów, słysząc „Kaplica Świętego Sebastiana”, wzrusza ramionami. Nie kojarzą tego miejsca. Nie wiedzą, gdzie jest. Skoro nie wiedzą – może to mało ważne? To błąd wynikający wyłącznie z braku wiedzy o topografii Bazyliki.
Kaplica Świętego Sebastiana leży w prawej nawie bazyliki, bezpośrednio za słynną Pietà Michała Anioła – tym arcydziełem, do którego ustawiają się kolejki i które jest pierwszym, co widzi odwiedzający po przekroczeniu progu Bazyliki. Trudno sobie wyobrazić bardziej eksponowane miejsce w całej świątyni.
Święty Sebastian – jeden z największych męczenników chrześcijaństwa
Kaplica nosi imię jednego z najbardziej czczonych świętych w historii Kościoła. Sebastian był rzymskim żołnierzem, który potajemnie pomagał prześladowanym chrześcijanom za cesarza Dioklecjana. Gdy jego wiara wyszła na jaw, skazano go na śmierć przez przeszycie strzałami – scena ta jest jednym z najczęściej przedstawianych tematów w sztuce europejskiej, od Sandro Botticellego po Gian Lorenza Berniniego. Sebastian przeżył, wyleczony cudownie przez wdowę Irenę, lecz wkrótce potem poniósł śmierć przez ubicie maczugami.
Kult świętego Sebastiana jako patrona ochrony przed zarazą sprawił, że jego imię stało się przez wieki jednym z najpopularniejszych wśród chrześcijan. To nie jest kaplica „mniejszego” świętego – to kaplica jednego z protoplastów chrystianizmu w Imperium Romanum.
Mozaika Domenichina i kunszt Cristofariego
Ołtarz kaplicy zdobi monumentalna mozaika przedstawiająca męczeństwo świętego Sebastiana. Nie jest to jednak prosta dekoracja – to mistrzowska kopia obrazu namalowanego przez Domenichina (Domenico Zampieri) w latach 1625–1631. Oryginał – olej na tynku – był z czasem podniszczony przez wilgoć, dlatego w XVIII wieku Pietro Paolo Cristofari wykonał jego wierną replikę w technice mozaikowej. Cristofari był jednym z najwybitniejszych mozaikarzy swojej epoki, a jego prace zdobią najważniejsze ołtarze Bazyliki. Mozaika zachowała pełnię kolorów i ekspresji po dziś dzień.
Pomniki Piusa XI i Piusa XII – dwaj wielcy papieże XX wieku
Kaplicę Świętego Sebastiana flankują pomniki dwóch papieży, których pontyfikaty wyznaczyły bieg historii XX wieku:
- Pius XI (papież w latach 1922–1939) – to on w 1929 roku podpisał Traktaty Laterańskie z rządem Mussoliniego, tworząc Państwo Watykańskie jako suwerenne państwo. To dzięki niemu Watykan ma dziś swój status na arenie międzynarodowej.
- Pius XII (papież w latach 1939–1958) – pontyfikat w latach II wojny światowej i Holokaustu. Jeden z najbardziej kontrowersyjnych i najintensywniej badanych przez historyków papieży nowoczesności. Beatyfikowany w 1985 roku przez samego Jana Pawła II jako „Sługa Boży”.
Obecność tych pomników tuż przy grobie Jana Pawła II tworzy symboliczną ciągłość – trzej papieże, których pontyfikaty ukształtowały Kościół i świat w XX wieku, złączeni są w jednej przestrzeni sakralnej.
Grób Innocentego XI – poprzednik Jana Pawła II w kaplicy
Przed beatyfikacją Jana Pawła II w kaplicy spoczywały szczątki papieża Innocentego XI (Benedetto Odescalchi, pontyfikat 1676–1689) – postaci kluczowej dla obrony Europy przed turecką ekspansją. To jego dyplomacja i finansowe wsparcie umożliwiły powstanie Świętej Ligi, która w 1683 roku odniosła zwycięstwo pod Wiedniem. Innocenty XI został beatyfikowany przez Piusa XII w 1956 roku. Jego szczątki przeniesiono do Kaplicy Gregoriańskiej, gdy w 2011 roku przygotowywano miejsce dla Jana Pawła II.
Warto dodać, że już w 1672 roku w ołtarzu kaplicy złożono relikwie wczesnochrześcijańskich męczenników: Świętych Innocentego, Wiktora, Kandyda i Laureatusa – co nadaje temu miejscu nieprzerwaną ciągłość sakralną sięgającą pierwszych wieków Kościoła.
„Mało prestiżowe”? – Polemika z polskim kompleksem
Kiedy przewodnicy tłumaczą lokalizację grobu, nieraz słyszą od polskich turystów: „A dlaczego nie pod baldachimem Berniniego? Dlaczego nie w centrum?” To pytanie ujawnia pewne nieporozumienie co do tego, jak funkcjonuje Bazylika Świętego Piotra.
Główny ołtarz i baldachim Berniniego stoją bezpośrednio nad grobem Świętego Piotra Apostoła – to miejsce dla nikogo innego. Kaplice boczne Bazyliki to nie „drugoplanowe zakamarki” – to precyzyjnie zaplanowane przestrzenie sakralne, z których każda ma własną historię, teologię i rangę. Kaplica Świętego Sebastiana, położona przy samym wejściu, w najbardziej uczęszczanym miejscu całej Bazyliki, jest odwiedzana przez miliony ludzi rocznie. Grób Jana Pawła II jest tu dosłownie pierwszym miejscem modlitwy, do którego trafia pielgrzym wchodzący do Bazyliki Świętego Piotra.
To nie jest przypadek. To wybór – przemyślany i symboliczny.
Jak odwiedzić grób Jana Pawła II?
Wejście do Bazyliki Świętego Piotra jest bezpłatne. Po przekroczeniu progu głównego wejścia należy skręcić w prawo – Kaplica Świętego Sebastiana (a więc i grób Jana Pawła II) jest dosłownie kilkadziesiąt metrów od wejścia, tuż za Pietà Michała Anioła.
- Godziny otwarcia Bazyliki: codziennie 7:00–19:10
- Wstęp: bezpłatny, obowiązuje odpowiedni strój (zasłonięte ramiona i kolana)
- Modlitwa przy grobie: możliwa codziennie; kapłan może poprosić o zgodę na wejście za barierę
- Czas oczekiwania: w godzinach szczytu kolejka do wejścia do Bazyliki może trwać 30–60 minut; warto przyjść rano
Jan Paweł II – patron Polaków, święty Kościoła powszechnego
Karol Wojtyła zasiadał na Tronie Piotrowym przez 26 lat (1978–2005) – jeden z najdłuższych pontyfikatów w historii. Nawiedzał 129 krajów, wygłosił tysiące przemówień, napisał 14 encyklik. Był pierwszym papieżem z Polski i pierwszym papieżem spoza Włoch od 455 lat.
Jego proces beatyfikacyjny był jednym z najszybszych w historii – normalnie czeka się dekady, nierzadko wieki. Jan Paweł II – ze względu na opinię świętości, która otaczała go za życia, i cuda przypisywane jego wstawiennictwu – przeszedł ten proces w niespełna sześć lat od śmierci.
Dziś jego grób jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc pielgrzymkowych na świecie. Codziennie zatrzymują się przy nim tysiące osób. Zostawiają kwiaty, różańce, listy. Modlą się po polsku, włosku, hiszpańsku, po tagalog i suahili. Bo choć Karol Wojtyła był Polakiem – święty Jan Paweł II należy do całego Kościoła.