Tivoli – kraina fontan i ogrodów
Zwiedzanie okolic Rzymu
Pisana historia Tivoli sięga 380 r. p.n.e. Pierwotnie miasto nosiło nazwę Tibur i już za czasów Republiki Rzymskiej było ulubionym miejscem letniskowym najbogatszych patrycjuszy. Budowali oni tu swe rezydencje i wille, chroniąc się przed upałem i zgiełkiem zatłoczonego Rzymu. Soczysta zieleń, piękne górskie krajobrazy i bliskość rzeki tworzyły doskonały klimat do odpoczynku. Podobnie działo się w czasach Imperium, kiedy to cesarz Hadrian nakazał tu wznieść kompleks budowli znany dziś jako Villa Adriana. W średniowieczu Tivoli było siedzibą biskupią; z tego okresu przetrwało do dzisiaj kilka interesujących zabytków.
Willa Hadiana w Tivoli
VILLA ADRIANA – zabudowa pałacowa wzniesiona na polecenie cesarza Hadriana w latach 118-134 n.e., mieszcząca się w odległości ok. 5 km od centrum dzisiejszego Tivoli, w miejscowości Villa Hadriana.
Był to najobszerniejszy kompleks ogrodowo-pałacowy znany w starożytności, którego powierzchnia była porównywalna z rozmiarami dawnych Pompejów.
Przełomowym momentem dziejów willi był rok 125 n.e., kiedy to po powrocie z Grecji i Egiptu cesarz Hadrian przebudował willę według wzorów budowli zaobserwowanych podczas podróży. W jej skład wchodziły trzy części: kompleks dla cesarza i jego rodziny oraz przyjezdnych gości, część dla wyższych urzędników państwowych i pomieszczenia dla służby i żołnierzy; wszystko połączone podziemnymi korytarzami i tunelami. W ten sposób służba mogła się dowolnie przemieszczać po willi będąc jednocześnie niewidoczną dla gości i krewnych mieszkających w pałacu.
Willa przez długi czas służyła następcom cesarza jako letnia rezydencja. W III wieku odrestaurował ją Dioklecjan, ale cesarz Konstantyn wywiózł niektóre dzieła sztuki do Konstantynopola. Od tego czasu kompleks stracił na znaczeniu. W średniowieczu willa była składem materiałów budowlanych dla mieszkańców miasta, a pod koniec XIX wieku willa stała się własnością Królestwa Włoch i rozpoczęto wtedy prace konserwatorskie. W 1999 r. Willa Hadriana została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Do najpiękniejszych zabytków tego kompleksu należą: wzorowany na modelu greckim teatr o średnicy 36 metrów z palestrą i nimfeum, pałac cesarski przy Wielkim Dziedzińcu, Casino (Stadion-Ogród i Pałac Zimowy), Małe i Wielkie Termy (pomieszczenia termalne dla cesarza i jego rodziny), Kanopos (sztuczna dolina z podłużnym stawem imitująca otoczenie świątyni Serapisa w Egipcie) czy świątynia Apolla.
BILETY
Normalny 10 euro (wejście + wystawy okolicznościowe).
Ulgowy 6.75 euro (wejście + wystawy okolicznościowe); ulga przysługuje obywatelom UE pomiędzy 18 i 25 rokiem życia.
Wejście bezpłatne dla obywateli Unii Europejskiej poniżej 18 i powyżej 65 roku życia.
Otwarta we wszystkie dni tygodnia.
Zamknięta w dniach: 1 stycznia, 1 maja, 25 grudnia.
Dojazd z centrum Tivoli autobusem nr 4
http://www.villaadriana.com/
http://www.villa-adriana.net/
Villa d'Este w Tivoli
VILLA d’ESTE – jest największą atrakcją Tivoli. Wejście znajduje się od strony placu Piazza Trento otoczonego średniowiecznymi murami. Przed laty stał tu klasztor benedyktynów, natomiast od 1550 r. istnieje pałac i piękny park, zbudowane na polecenie syna księcia Ferrary, kardynała Hipolita d’Este. Pałac jest położony na krawędzi skalnej i z jego tarasów rozciąga się wspaniały widok na usytuowane poniżej ogrody, rozległe wzgórza i równinę. Wielki ogród rozłożony jest na licznych tarasach połączonych schodami, poprzecinanych żywopłotami, sztucznymi grotami i fontannami. Wizytówką willi jest wszędzie płynąca woda i zacienione alejki.
Najwyżej położona fontanna to Bicchierone (Wielki Kielich) – dzieło Berniniego z wodospadami. Niedaleko znajduje się niesamowity kompleks wodny Cento Fontane – szpaler stu fontann porośniętych bujną zielenią. Inne piękne budowle to fontanna Neptuna, Artemidy Efeskiej, fontanna Owalna, fontanna Smoków, Prozerpiny oraz fontanna Rometta położona na skraju tarasu, z którego rozciąga się widok na Rzym. Bardzo ciekawą budowlą jest fontanna Organów, powstała w 1611 r. za czasów panowania kardynała Aleksandra d’Este. Zbudowano ją w taki sposób, że woda przepływająca przez skomplikowaną sieć kanalików i rurek wydaje dźwięki podobne do muzyki granej na organach.
Wszystkie fontanny, jeziorka i sadzawki zasilane są wodą z rzeki Aniene. Ciśnienie wytwarzane jest naturalnie, dzięki różnicy poziomów w podziemnych kanałach.
W 2001 r. Villa d’Este została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
BILETY
Normalny 8 euro lub 11,00 z okazji różnych wystaw czasowych.
Ulgowy 4 euro lub 7,00 z okazji różnych wystaw czasowych (dla obywateli Unii Europejskiej pomiędzy 18 i 25 rokiem życia).
Wejście bezpłatne dla obywateli Unii Europejskiej poniżej 18 i powyżej 65 roku życia.
Otwarta we wszystkie dni tygodnia oprócz poniedziałku w godzinach 08.30 – 19.30 (17.00 zimą)
Zamknięta w dniach: 1 stycznia, 1 maja, 25 grudnia
http://www.villadestetivoli.info/
Villa Gregoriana w Tivoli
VILLA GREGORIANA – park założony w XIX wieku wokół letniej rezydencji papieża Grzegorza XVI. Mieści się on w Valle d’Inferno (Dolinie Piekła) – miejscu, które już w starożytności pełniło ważną rolę strategiczną. Tutaj powstał pierwszy most nad rzeką Aniene. Pomimo, że tereny te są dosyć trudne i nieprzyjazne człowiekowi, zarówno pod względem hydrologicznym, jak też geologicznym, to już w starożytności były wykorzystywane przez człowieka. Świadczą o tym różnorakie konstrukcje: mosty, młyny wodne, kanały, akwedukty, śluzy, tamy i fosy.
Cała dolina, w której znajduje się Villa Gregoriana była jednym z ulubionych i najchętniej odwiedzanych miejsc słynnego Grand Tour – podróży kulturalnej, w jaką często wyruszali młodzi europejscy arystokraci i intelektualiści XVII-XVIII wieku, by poszerzyć swoje horyzonty myślowe i artystyczne.
BILETY
Normalny 5 euro.
Ulgowy (dzieci w wieku 4-12 lat i wycieczki szkolne) – 2.50 euro.
Bilet dla grup – 4 euro/os.
Bilet rodzinny (max. 4 osoby) – 12 euro.
Godziny otwarcia:
10:00 – 14:30 (1 – 30 marca oraz 16 października – 30 listopada);
10:00 – 18:30 (1 kwietnia – 15 sierpnia).
Nieczynne w poniedziałki nieświąteczne. Od 1 grudnia do 28 lutego willa jest otwierana tylko po wcześniejszym zarezerwowaniu wstępu.
http://www.villagregoriana.it/
Inne atrakcje Tivoli
Oprócz okazałych willi w Tivoli można również zwiedzić świątynia Herkulesa z II w. p.n.e., akropol ze świątyniami Westy i Sybilli, amfiteatr rzymski, kościół św. Jana Ewangelisty (San Giovanni) z piękną serią fresków Perugina, Pinturicchia i Melozza z Forlì oraz XV-wieczną fortecę Rocca Pia.
Dojazd do Tivoli
Pociągiem –> ze stacji kolejowej ROMA TIBURTINA do stacji TIVOLI (ok. 1 godzina, 2,60 euro; stacja jest oddalona od centrum o ok. 1 km).
Autobusem –> metrem B należy dojechać do stacji PONTE MAMMOLO (kier. Rebibbia), skąd odjeżdżają autobusy podmiejskie COTRAL do Tivoli . Czas podróży to ok. 30-60 min., w zależności od ruchu panującego na drogach.
Na w/w środki transportu publicznego ważne są bilety regionalne BIRG, BRT, CIRS (3 strefy).
23 Responses to “Tivoli – kraina fontan i ogrodów”
Feel free to leave a comment...
and oh, if you want a pic to show with your comment, go get a gravatar!
[...] 18 czerwca do 13 lipca 2008 r. w przepięknej willi Adriana w Tivoli odbędzie się druga już edycja międzynarodowego festiwalu kulturalnego, który ma na celu [...]
Wybieram się do Tivoli. Chciałabym zapytać jak jest jechać tam najkorzystniej, czy pociągiem, czy tym autobusem Cotral. Wydawało mi sie, że Tivoli jest na wschód od Rzymu, a ta stacja metra Laurentina chyba w kierunku południowym (nie pamiętam). Czy wiadomo cos o cenach opcji „kolejowej” i „autobusowej”? Może pojawiły się jakieś nowe możliwości dojazdu? I czy jest jakieś ograniczenie czasowe zwiedzania, np że zamknięte w niedzielę albo sobotę? Bardzo proszę o odpowiedź. Pozdrawiam
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Marzec 15th, 2010 at 19:06
@Renata, poprawiłem stronę… dzięki za uwagę!
[Odpowiedz]
Drogi Rzymianinie, właśnie przetestowałam trasę do Willi Hadriana na własnej skórze. Do Willi Hadriana najlepiej jest jechac autobusem Cotral do Tivoli z Ponte Mammolo (tak jak podałeś) i wysiąść w miejscowości, która się nazywa Villa Adriana. Potem trzeba przejść ok. 1 km do obiektu (są strzałki). Autobus z Ponte Mammolo kosztuje 2 euro. Jadąc pociągiem trzeba dojść do centrym Tivoli i następnie przesiąść się do autobusu nr 4. Jest to dość daleko z centrum Tovoli i nie radzę wybierać się tam na piechotę. Pociagiem oczywiście można, jeśli się chce zobaczyć tylko Villa d’Este. Trzeba kawałek dojść, ale jest to do zrobienia, a poza tym są kierunkowskazy. To co mi brakowało w Tovoli to własnie kierunkowskazy. Pojawiały się i nagle znikały na krzyżwkach, i nie wiadomo było, gdzie iść dalej. Zobaczyć Willę Hadriana ze wszech miar warto, a nawet trzeba. Cały kompleks jest tak piękny i niesamowity, że warto za wszelką cenę go zwiedzić.
[Odpowiedz]
Witam
W maju bede z siostra w Rzymie i chcemy sobie zrobic wycieczke do Tivoli. Chcemy zobaczyc Villa Adriana, Villa d’Este i Villa Gregoriana i tu wlasnie pojawiaja sie moje pytania:
1. od ktorego obiektu zaczac zwiedzanie i jaka zachowac kolejnosc zeby niepotrzebnie nie krazyc po Tivoli?
2. wolalabym tam dojechac tym autobusem COTRAL, gdzie znajde rozklad jazdy z Rzymu do Tivoli i odwrotnie?
3. czy jest moze jakis zintegrowany bilet uprawniajacy do zwiedzenia tych trzech villi czy jednak do kazdej bilet trzeba kupic osobno, i jak rozumiem karta ROMAPASS nie obejmuje tych obiektow?
Pozdrawiam
[Odpowiedz]
Tivoli jest zachwycające. Nie byłem co prawda w Willi Hadriana ale pozostałe 2 są niesamowite – fontanny i wodospady.
Dojechałem autobusem ze stacji PONTE MAMMOLO – bilet w kiosku za 2 euro, jechałem około 8 rano więc autobus wypełniony i trochę jednak w korkach postał. Wysiadłem w centrum przy fortecy skąd blisko do d’Este a póżniej wąskimi uliczkami do Gregoriana- tu trzeba miec dobre buty i niezłą kondycje (cały czas schody i podejścia) ale widoki wspaniałe. Wychodzi sie niedaleko stacji kolejowej i warto pociągiem wrócić widoki z okien ciekawsze niż z autobusu szczególnie z wiaduktu na Villę Gregoriana i nawet to że stoi czasami na jakiejś stacji jest atrakcją bo można obserwować za oknem jaszczurki biegające po torach i kamieniach. No i na Tiburtinie jest polski sklep jak komuś stęskniło się za czymś krajowym i ma ochotę pogadać po polsku a także agencja sprzedająca bilety autobusowe do Polski (polska obsługa) – cenna informacja dla kogoś komu wulkan zablokuje samoloty.
Ceny biletów jak podano wyżej – miałem szczęście załapać się na tydzień kultury więc Villa d’Este była za darmo.
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Maj 3rd, 2010 at 10:50
@Sławek, zrobiłeś jakieś ciekawe zdjęcia?
[Odpowiedz]
Sławek Odpowiedział:
Maj 4th, 2010 at 09:25
wydaje mi się że tak ale może nie mnie to oceniać – aparat miałem raczej bardzo turystyczny (nie lustrzanka lub inny wypas – niestety)
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Maj 4th, 2010 at 11:25
@Sławek, najciekawsze możemy opublikować na naszej stronie oraz na Fanpage FACEBOOK’a… jurek@rzym.it
[Odpowiedz]
Witam,
chciałabym wybrać się do Tivoli i zobaczyć zarówno VILLA ADRIANA jak i VILLA d’ESTE, jednak z tego co widzę na mapie obiekty te są dość daleko od siebie. Jakimi autobusami (i ewentualnie gdzie się one zatrzymują) można dojechać z Villi Adriana w pobliże Villa d’Este?
Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź
pozdrawiam
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Maj 4th, 2010 at 10:36
@Nika, z Villa Adriana możesz podjechać autobusem 4 w okolice VILLA d’ESTE i stacji kolejowej
[Odpowiedz]
Tivoli cudowne!
A Rzymianinie dzięki Tobie i tej stronie planowanie i realizacja wycieczek w mieście i poza nim to czysta przyjemność, poczucie pewności i ochrona dla nóg.
Włosi bardzo serdeczni. Zabłądziłyśmy w drodze z Willi Hadriana do głównej ulicy (via Tburtina), z której odjeżdża autobus COTRAL do Rzymu i zapytana o drogę rodzinka 3 pokoleniowa zawiozła nas na sam przystanek wiele opowiadając i gestykulując. Szkoda, że tak mało rozumiem po włosku!
Pozdrawiam i dziekuję. GK
[Odpowiedz]
Witam Rzymianina
Chciałbym wybrać się na nocne zwiedzanie VILLA d’ESTE (20:30 – 23:00) czy po godzinie 23 jest jakieś połączenie z Rzymem.
Pozdrawiam
sebastian
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Czerwiec 15th, 2010 at 14:58
@Sebastian, niestety nie… ostatni pociąg do Rzymu rusza o 22.23… autobusy Cotral jeszcze wcześniej kończą pracę na tej trasie…
[Odpowiedz]
Sebastian Odpowiedział:
Czerwiec 15th, 2010 at 17:06
@Sebastian, Dzięki za informacje.
[Odpowiedz]
Dzięki za wspaniałą stronkę. Dzięki przeczytanym opisom razem z rodzinką zwiedziliśmy Tivoli- i willę dESTE. Warto było jest tam cudownie. Do willi wstęp 17 czerwca kosztował 10 euro osoba dorosła, dziecko 13 lat bezpłatnie.
[Odpowiedz]
Witam.
Na poczatku chcę powiedzieć, że strana jest bardzo przydatna i znajduje sie tu wiele praktycznych informacji łącznie z trasami zwiedzania Rzymu.
Moje pytanie dotyczy karty RomaPass, czy obejmuje ona także zniżki na zwiedzanie Willi dEste w Tivoli. Pozdrawiam
[Odpowiedz]
i jeszcze coś, na stronie jest informacja, że willa otwarta jest do 19,30, czy jes możliwe zwiedzanie po tej godzinie, bo ktoś tu wspomniał o nocnym zwiedzaniu (20,00-23,00)
[Odpowiedz]
Rozumiem, że od 1.12 do końca lutego VILLA GREGORIANA jest zamknięta?
Mam pytanie- ile czasu powinnam poświęcić na zwiedzenie Tivoli (VILLA D’ESTE oraz VILLA ADRIANA)? Chciałabym się tam wybrać w najbliższą niedzielę, ale nie mam do dyspozycji całego dnia i zastanawiam się, czy jechać, czy się wstrzymać.
I ostatnie pytanie- ile trzeba płacić za wstęp do pozostałych wymienionych przez Ciebie, Rzymianinie miejsc (tj. świątynia Herkulesa, akropol ze świątyniami Westy i Sybilli, amfiteatr rzymski, kościół św. Jana Ewangelisty (San Giovanni), forteca Rocca Pia)
[Odpowiedz]
Witam Wszystkich serdecznie,
Orientuje się ktoś czy jest możliwość dojechać w nocy z Rzymu do Tivoli? Samolot planowo ma lądować o 22:50 na Fiumincino wiec do Rzymu uda się bez większych problemów (chyba)dojechać pociągiem ewentualnie autobusem, a dalej do Tivoli?
A przy okazji może ktoś już nocowała w Tivoli i może polecić dla 4 osób jakieś pokoje gościnne albo hostel – im taniej tym lepiej.
pozdrawiam.
[Odpowiedz]
ceny biletów w villa d’este niestety są nieaktualne,
normalny: 12 euro
ulgowy 7 euro
byłam tam kilka dni temu.
pozdrawiam
[Odpowiedz]
W Villa D’Este byłem 19.08.2011 i cena się nie zmieniła czyli 11€ ,a nie 12. Fontanny są piękne i nie chodzi o to jedno euro, bo naprawdę warto zobaczyć.
. Nie zdążyłem zobaczyć Villi Gregoriana, ale wrócę jeszcze do Tivoli i zobaczę tą ville.
Na zwiedzanie D’Este trzeba zarezerwować przynajmniej 3-4 godziny. Villa jest piękna i duża. Byłem jeszcze w Villi Adriana, ale tam nie jest tak pięknie, kupa ruin i wielka patelnia 45 stopni w cieniu, tylko cieniu nie ma
[Odpowiedz]
rzymianin Odpowiedział:
Listopad 25th, 2011 at 11:04
@Fontanny Tivoli, cena często się zmienia, bo zależy od ceny wystaw okolicznościowych…
„kupa ruin” mówisz… LOL… a to historia właśnie… przestaje to być kupą ruin, jak tylko zaczniesz coś na ten temat czytać…
[Odpowiedz]