2 czerwca 2026 roku — 80. rocznica proklamowania Republiki Włoskiej. Tegoroczne obchody są wyjątkowe: w 1946 roku Włosi zadecydowali w referendum o ustroju swojego kraju i wybrali republikę. Osiemdziesiąt lat później Rzym świętuje to wydarzenie z rekordowym rozmachem.
2 czerwca obchodzone jest Święto Republiki Włoskiej — święto narodowe upamiętniające proklamację państwa włoskiego. 2 i 3 czerwca 1946 r. odbyło się referendum narodowe, kiedy to większość Włochów wezwanych do urn zdecydowała, który ustrój ma od tej pory panować w Italii. Po 85 latach królestwa Włochy stały się republiką, tym samym monarchowie rodu Savoia zostali odsunięci od władzy.
W przeciwieństwie do 25 kwietnia (Święto Wyzwolenia) i 1 maja (święto pracy), 2 czerwca to najważniejsze święto narodowe — swego rodzaju urodziny kraju. W czasie obchodów wszystkie ambasady Włoch na świecie celebrują tę rocznicę, a do prezydenta napływają życzenia od głów innych państw.
Program obchodów w Rzymie — 2 czerwca 2026
Ceremonia przy Ołtarzu Ojczyzny (godz. 9:15)
O godzinie 9:15 na Piazza Venezia rozpocznie się ceremonia przy Ołtarzu Ojczyzny (Altare della Patria). Prezydent Republiki złoży wieniec laurowy na Grobie Nieznanego Żołnierza. Ceremonia ma charakter ściśle protokolarny i poprzedza defiladę. Wstęp dla publiczności — wolny, jednak najlepsze miejsca zajmują się bardzo wcześnie.
Defilada wojskowa na via dei Fori Imperiali
Tuż po ceremonii przy Ołtarzu Ojczyzny ruszy tradycyjna parada wojskowa na via dei Fori Imperiali — główna arteria biegnąca od Piazza Venezia ku Koloseum. W 2026 roku, z okazji 80-lecia Republiki, udział weźmie rekordowa liczba personelu cywilnego i militarnego: wojsko, policja, straż pożarna, służby specjalne, a także przedstawiciele instytucji cywilnych i organizacji społecznych.
Widzowie ustawiają się wzdłuż via dei Fori Imperiali — wejście wolne, warto przyjść co najmniej godzinę wcześniej, by zająć dobre miejsce. Trybuna honorowa jest zarezerwowana dla zaproszonych gości.
Frecce Tricolori — pokaz akrobacji lotniczej (ok. godz. 12:00)
Pod koniec defilady, około południa, niebo nad centrum Rzymu rozświetlą barwy włoskiej flagi — zielona, biała i czerwona — zostawione przez myśliwce akrobacyjne Frecce Tricolori. Przelot widoczny jest z większości punktów w centrum miasta: Piazza Venezia, via dei Fori Imperiali, Wzgórze Kapitolińskie, Awentyn.
Muzea i atrakcje kulturalne — bezpłatny wstęp
Na mocy decyzji Ministerstwa Kultury (MiC) 2 czerwca wszystkie państwowe muzea, galerie, parki archeologiczne i ogrody w całych Włoszech są bezpłatnie dostępne dla zwiedzających. W Rzymie dotyczy to między innymi:
- Koloseum, Forum Romanum i Palatyn
- Galeria Borghese
- Muzea Kapitolińskie
- Castel Sant’Angelo
- Termy Karakalli
- Rynki Trajana
- Galeria Narodowa Sztuki Antycznej (Palazzo Barberini i Palazzo Corsini)
Uwaga: bezpłatny wstęp nie oznacza wejścia bez kolejki. W wielu obiektach — w szczególności w Koloseum i Galerii Borghese — wymagana jest wcześniejsza rezerwacja online. W dniu święta kolejki do rezerwacji wyczerpują się błyskawicznie. Zarezerwuj bilety z kilkudniowym wyprzedzeniem.
Casa del Cinema — darmowy pokaz filmowy
Casa del Cinema w Villa Borghese zaplanowała na 2 czerwca bezpłatny pokaz filmu C’è ancora domani (pol. Jutro będzie nasze) w reżyserii Paoli Cortellesi. Film, który w 2023 roku stał się największym włoskim sukcesem kinowym od lat, opowiada historię kobiety w powojennych Włoszech — i jest hołdem dla pierwszych wyborów, w których mogły uczestniczyć Włoszki (właśnie referendum z 1946 roku). Wstęp wolny.
Kwirynał — ogrody i uroczysta zmiana warty
1 czerwca (wieczór) — uroczysta zmiana warty Corazzieri
Już wieczorem 1 czerwca na Piazza del Quirinale odbędzie się uroczysta zmiana warty w wykonaniu Pułku Corazzieri na koniach. Corazzieri to elitarna jednostka kawalerii Gwardii Prezydenckiej, której mundury i ceremoniał nie zmieniły się od XIX wieku. To jeden z najbardziej spektakularnych rytuałów protokołu włoskiego.
2 czerwca (godz. 15:00–19:00) — otwarte ogrody Kwirynału
Po południu, w godzinach 15:00–19:00, historyczne ogrody Pałacu Kwirynalskiego zostaną otwarte dla publiczności. To rzadka okazja — przez większość roku ogrody są niedostępne dla zwiedzających. Podczas otwarcia grają na żywo orkiestry wojskowe: Marynarki Wojennej, Lotnictwa, Żandarmerii, Straży Finansowej, Policji Państwowej i innych formacji. Wstęp wolny, wejście od strony Via del Quirinale.
Historia święta
W 1948 r. po raz pierwszy w Rzymie, na via dei Fori Imperiali odbyła się parada wojskowa ku czci republiki. Rok później, wraz z wejściem Włoch do NATO, jednocześnie w całym państwie odbyło się 10 takich parad. W 1950 r. obchody wpisano do protokołu oficjalnych uroczystości narodowych. Przez kilka dekad święto było zawieszone (1977–2000) z powodów oszczędnościowych — przywrócono je na przełomie tysiącleci jako wyraz odnowionej dumy z tożsamości republikańskiej.